Skawina na starych pocztówkach

Rynek w czasach Różyckiego

Skawiński rynek został wytyczony na planie szachownicy i jest poprzecinany szlakami komunikacyjnymi z których główny przebiegał z zachodu na wschód. W czasie "potopu" miasto zostało doszczętnie spalone, a rynek musiał zostać ponownie wytyczony. Podobna tragedia wydarzyła się w czasach konfederacji barskiej. Mimo wielokrotnych zniszczeń, miasto i jego układ urbanistyczny zachował się przez wieki, a dziś jest wpisany do rejestru zabytków.

Dawny rynek pełnił rolę centrum towarzyskiego i informacyjnego dla mieszkańców. To tu, odbywały się pierwsze comiesięczne targi. Z biegiem czasu ich liczba zwiększyła się i dzień targowy odbywał w każdy czwartek. Targowisko na rynku znajdowało się jeszcze do lat 60-tych XX wieku,

Dawniej był wyłożony brukiem, a wokół niego wybudowane były domy wraz z podcieniami wspartymi na słupach i wyłożonymi kamiennymi płytami. Dziś dawne ich ślady spoczywają 1,5 metra pod powierzchnią. Na obszarze rynku w centralnym miejscu znajdował się ratusz, dwie studnie oraz budki chlebne wyburzone w drugiej połowie XIX wieku.

Zamek Kazimierzowski, budynek Sokoła, Rynek

Pochodzenie zamku jest wciąż do dziś niejasne. Zbudowany został na sztucznym nasypie na miejscu wcześniejszej najprawdopodobniej drewnianej budowli. Uważa się, że był to dwupiętrowy budynek z przeznaczeniem na siedzibę wójta, z małym dziedzińcem i ogrodzony był od miasta osobnym murem otoczonym fosą. Niestety do naszych czasów nie zachowały się żadne dokładne jego wizerunki lub plany. Został zniszczony w czasach potopu szwedzkiego podczas ataku Szwedów na miasto. Istnieje jeszcze w czasach Konfederacji Barskiej ale po tym okresie wraz z resztkami murów zostaje rozebrany, a materiał z rozbiórki zostaje zużyty do budowy kamienic w rynku oraz budynków gospodarczych.

Pod koniec XIX wieku teren wraz z ruinami zostaje przekazany powstałemu Towarzystwu Gimnastycznemu "Sokół", na miejscu którego zostaje wybudowana w 1900 roku przy pomocy mieszkańców "Sokolnia". Od tego momentu, to tam zaczyna się skupiać życie towarzyskie i kulturalne mieszkańców. W okresie miedzy wojennym działa tam teatr i kino, a w pobliżu działa strzelnica. Wokół zostaje założony Park Miejski im. Józefa Piłsudskiego. Po wojnie budynek Sokoła staje się siedzibą klubu sportowego "Skawinka", a po remoncie w latach 80 XX w. swoje miejsce znajduje tu Centrum Kultury i Sportu.

Kościół w Skawinie

Kazimierz Wielki równocześnie z lokacją miasta Skawiny w 1364 jeszcze w tym samym roku powołuje parafię i funduje budowę kościoła pod wezwaniem św. Ducha. Parafia zostaje podporządkowana proboszczowi w Tyńcu. Budynek świątyni ulega pożarom w 1720 r. oraz z dużą częścią miasta w 1814 r. Przy jego odbudowie w 1826 roku dokonano przeróbek, a pod koniec XIX wieku przebudowano więżę.

Ratusz w Skawinie

Najdawniejsze źródła podają, że w XVI wieku ratusz miejski znajdował się na środku rynku. Najprawdopodobniej była to budowla drewniana z wieżą zegarową i dzwonem (wg Różyckiego). W XVII w. zostaje spalony wraz z całym miastem przez Szwedów. Następnie zostaje przeniesiony do tymczasowej siedziby, małego domku na rynku. Odbudowany zostaje z inicjatywy mnichów z Tyńca i staje ponownie w centrum. Ale i ten, zostaje zniszczony w czasie ostrzału artyleryjskiego, którego dokonują z zemsty Moskale w 1769. W 1772 r. rozebrany zostaje na opał przez stacjonujących w mieście konfederatów barskich. Do 1900 roku urzędnicy tułają się po wynajmowanych pomieszczeniach w prywatnych posesjach. W 1892 miasto nabywa pod budowę nowego magistratu plac w zachodniej części rynku. Budynek, który znamy dziś, zostaje wybudowany według projektu architekta Władysława Ekielskiego w 1904 roku. Wieża ratuszowa uszkodzona w czasie II wojny światowej zostaje odbudowana, a dziś możemy podziwiać budynek w pełnej krasie.

Fabryka Henryka Francka

W 1910 r. Austriak Henryk Frank zakłada w Skawinie fabrykę kawy zbożowej i cykorii. Początkowo nosi ona nazwę "Henryka Francka Synowie S.A", a po II wojnie światowej znana jest pod nową nazwą: "Skawińskie Zakłady Koncentratów Spożywczych." Najbardziej znane produkty z tego okresu to: słone paluszki, kawa "Inka" oraz makarony. W okresie międzywojennym to jeden z największych zakładów pracy w mieście.
Polecam obejrzeć kolekcje zdjęcia z Fabryki Francka na stronach Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Rynek, kościół, ratusz.

Dziś, pomimo długiego czasu istnienia miasta niewiele możemy podziwiać średniowiecznych zabytków: drewniana architektura bardzo podatna na zniszczenie, w większości nie dotrwała do naszych czasów, a ostatnie drewniane domy (Już nie tak stare) możemy policzyć na przysłowiowej jednej ręce. Praktycznie pozostał tylko układ urbanistyczny rynku i pobliskich ulic. W najbliższej przyszłości zaplanowana jest rewitalizacja najstarszej części miasta w celu przywrócenia mu po części dawnej funkcjonalności.